Aktualności

W dniach 4–5 lipca 2026 lotnisko Gryźliny (EPGR) koło Olsztynka po raz dwunasty stało się lotniczą stolicą Warmii i Mazur. XII Rodzinny Piknik Lotniczy przyciągnął tysiące widzów w jednym z najpiękniejszych naturalnych plenerów dla pokazów w Polsce — wśród mazurskiej zieleni, kilkanaście kilometrów od Olsztyna.

Latające Muzeum Polskich Sił Powietrznych reprezentowały dwa samoloty: Harvard 4M SP-YIX pilotowany przez Jacka Mainkę oraz DHC-1 Chipmunk SP-YAC za sterami z Ireneuszem Puchałą. Pokazy obu maszyn przypomniały o historii lotniczego szkolenia — od eleganckiego biplanisty Chipmunk, który szkolił pilotów RAF w latach 50., po potężny Harvard, ostatni krok przed samolotem bojowym.

Program pikniku łączył pokazy na najwyższym światowym poziomie z rodzinną atmosferą. W sobotni wieczór Jurgis Kairysa w Su-31 i nocne widowisko świetlne ANBO Formation zakończyły dzień fajerwerkami. W niedzielę dominowały przeloty i statyczna ekspozycja historycznych maszyn.

Wśród innych uczestników: formacja trzech PZL-101 Gawron, TS-8 Bies (Jacek Sobolewski), EXTRA 300 (Robert Kowalik), EXTRA 300/200 (Norbert Kasperek), śmigłowce Bölkow BO-105 i UH-1D „Huey", szybowiec Swift i Carbon Cub. Na ziemi: wojskowy sprzęt Sił Lądowych, mobilna strefa nauki Kortosfera, food trucki, regionalne browary i rzemieślnicze stoiska.

W dniach 27–28 czerwca 2026 Jacek Mainka przyleciał Harvardem 4M SP-YIX na Odlotowe Suwałki Air Show — jedno z największych wydarzeń lotniczych w północno-wschodniej Polsce. Impreza łączy pokazy dzienne i nocne z pirotechniką, przyciągając co roku kilkanaście tysięcy widzów.

Harvard wykonał pokaz indywidualny, jako jeden z historycznych akcentów programu. Przed publicznością zgromadzoną na lotnisku imienia generała pilota Witolda Urbanowicza warkot silnika Pratt & Whitney R-1340 przypomniał o tradycji zaawansowanego szkolenia, które stanowiło ostatni krok polskich pilotów przed samolotem bojowym w czasie II Wojny Światowej.

W programie znalazły się dwa myśliwce MiG-29 z 22. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Malborku — w 2026 roku prawdopodobnie jedyna okazja w Polsce do zobaczenia tych maszyn na żywo. Poza nimi: P-51D Mustang Marcina Kubraka, TS-11 Iskra, historyczne samoloty Lim-2, SB Lim-2 i Lim-5 z Fubar Aviation, a także Baltic Bees Jet Team, BushCat Demo Team i Flying Dragons Team. Harvard znalazł się w doborowym towarzystwie — jako ambasador historii lotnictwa szkolnego w Wielkiej Brytanii od 1944 roku. Na Harvardzie szkolili się również Polacy.

Wyjątkowym akcentem Suwałk 2026 była obecność dwóch gości specjalnych. John Dodd — brytyjski pilot warbirdów z Goodwood — zasiadł za sterami Mustanga P-51D należącego do Marcina Kubraka. John zaczynał karierę jako naukowiec w Royal Aircraft Establishment w Farnborough, gdzie zrodziła się jego pasja do historycznych maszyn. Latał komercyjnie na turbinowych Islanderach, prowadził misje ochrony rybołówstwa nad Szkocją, potem Boeing 737 w BMI i British Airways. Dziś w Spitfires Academy w Goodwood instruuje i pokazuje Spitfire'a, lata na Harvardzie i Chipmunku — i posiada własnego Pittsa Special.

Capt. Phil Shaw MVO FRAeS przyleciał do Suwałek razem z Jackiem Mainką. Phil to jeden z najbardziej doświadczonych pilotów warbirdów w Europie: Fleet Air Arm w wieku 18 lat, 22 lata na śmigłowcach Royal Navy z udziałem w kampanii falklandzkiej 1982 roku, dowódca 360 Dywizjonu, Commanding Officer Royal Navy Historic Flight, a następnie pilot liniowy A320 w GB Airways i easyJet. Łącznie 32 lata w Royal Navy, 10 000 godzin na 30 typach statków powietrznych. Odznaczony MVO (Member of the Royal Victorian Order) i FRAeS (Fellow of the Royal Aeronautical Society). Przez 30 lat w gronie przyjaciół Harvarda i Tiger Motha na pokazach lotniczych.

Pokaz Harvarda w Suwałkach uwiecznił Michał Pożarowszczyk — First Officer w Wizz Air, a prywatnie fotograf i pasjonat lotnictwa. Jego zdjęcia oddają charakter tej maszyny lepiej niż niejeden opis: złota godzina, smuga dymu i sylwetka RAI-X na tle nieba nad Suwałkami.

W ostatni weekend Harvard 4M SP-YIX wziął udział w V Świdnik Air Festival — jubileuszowej, piątej edycji jednej z najciekawszych kameralnych imprez lotniczych w Polsce. Festiwal odbył się 13 czerwca 2026 na trawie lotniska przy ulicy Sportowej w Świdniku, przyciągając tłumy miłośników lotnictwa z całego regionu.

Harvard przyleciał do Świdnika w piątek wieczorem, tuż przed przepięknym zachodem słońca. Złote i różowe światło ostatnich chwil dnia rozlało się po żółtym kadłubie maszyny — jeden z tych lotniskowych momentów, których się nie planuje, a które zostają w pamięci na długo.

Na noc Harvard znalazł schronienie w hangarze — w doborowym towarzystwie: TS-11 Iskra i innych maszyn przybyłych na festiwal. Widok żółtego Harvarda pośród szarych odrzutowców szkolno-bojowych przypominał o nieprzerwanej linii polskiego lotnictwa szkolnego — od Harvarda po Iskrę.

Sobotni program festiwalu był wspaniały — wielogodzinne pokazy akrobacyjne, nocne widowisko z pirotechniką, strefa statyczna i ekspozycja poświęcona historii polskiego lotnictwa. Harvard wykonał swój pokaz indywidualny, niezmiennie przyciągając uwagę charakterystycznym warkotem silnika Pratt & Whitney R-1340 i sylwetką rodem z wojennych kronik.

W niedzielę rano SP-YIX wrócił na macierzyste lotnisko w Woli Brzeskiej (EPBI). To były piękne pokazy lotnicze.

24 maja 2026, dwa dni po 80. rocznicy pierwszego lotu DHC-1 Chipmunk, w Woli Brzeskiej zebrali się przyjaciele Fundacji, by wspólnie uczcić ten wyjątkowy jubileusz. Na trawie lotniska stanął Chipmunk SP-YAC/WD322 — jedyny latający egzemplarz tego typu w Polsce. Zgromadzeni goście mogli z bliska obejrzeć samolot, porozmawiać o jego historii i poczuć atmosferę, która towarzyszy maszynom z innej epoki. Zwieńczeniem spotkania był pamiątkowy lot, który dopełnił obchodów 80-lecia jednego z najpiękniejszych treningowych samolotów powojennego lotnictwa.

22 maja 1946 pilot doświadczalny Pat Fillingham uniósł prototypowy DHC-1 Chipmunk z fabrycznego lotniska de Havilland Canada w Downsview koło Toronto. Samolot zaprojektował inżynier polskiego pochodzenia Wsiewołod Jakimiuk — twórca, którego korzenie łączą go z ojczyzną Chipmunka stojącego w Woli Brzeskiej. Osiemdziesiąt lat później świat świętował tę rocznicę.

W brytyjskim Duxford, 9 maja 2026, zgromadziły się 42 Chipmunki z całej Europy, w tym trzy samoloty Sił Powietrznych Portugalii. Dwadzieścia jeden maszyn wystartowało równocześnie z linii startowej — osiemnaście uformowało się w masowy przelot, Portugalczycy pokazali trzyszybowy pokaz precyzji. W Nowej Zelandii na lotnisku Te Kowhai sześć Chipmunków spotkało się 23 maja pod szyldem Tiger Moth Club NZ. W Afryce Południowej uroczystości odbyły się na lotnisku Jack Taylor Airfield. W Kanadzie Canadian Warplane Heritage Museum w Hamilton zapowiedziało Warbird Fly-In na 29 sierpnia 2026 z Chipmunkiem jako bohaterem roku.

9 sierpnia 2025 Harvard 4M SP-YIX pilotowany przez Jacka Mainkę wziął udział w Płockim Pikniku Lotniczym organizowanym przez Aeroklub Ziemi Mazowieckiej. Harvard wykonał pokaz indywidualny przed publicznością zgromadzoną na lotnisku.

Latające Muzeum uczestniczyło w imprezie po raz kolejny, potwierdzając stałą obecność kolekcji w kalendarzu polskich pokazów lotniczych.

2 sierpnia 2025 na Lotnisku Rudniki koło Częstochowy (EPRU) odbył się kolejny AirShow organizowany przez Aeroklub Częstochowski. Harvard 4M SP-YIX pilotowany przez Jacka Mainkę wykonał pokaz indywidualny. Rudniki to jedna z kameralnych, klimatycznych polskich imprez lotniczych — z bliska, bez wielkich trybuny, twarzą w twarz z samolotami.

Pokaz udokumentowany nagraniem wideo opublikowanym na YouTube, na którym widać wyraźnie rejestrację SP-YIX i nazwisko pilota.

28 czerwca 2025 Jacek Mainka przyleciał Harvardem 4M SP-YIX na Odlotowe Suwałki Air Show. Lotnisko w Suwałkach to stosunkowo nowy punkt na mapie polskich pokazów lotniczych — SP-YIX wykonał pokaz indywidualny przed publicznością zgromadzoną na suwałeckim lotnisku.

14 czerwca 2025 Wojskowa Akademia Lotnicza w Dęblinie świętowała 100-lecie Szkoły Orląt — najważniejszej polskiej uczelni lotniczej, która przez sto lat wyszkoliła tysiące pilotów. W ramach Pikniku Naukowo-Lotniczego Harvard 4M SP-YIX wziął udział w bloku historycznym, latając ramię w ramię z innymi zabytkowymi maszynami.

Dęblin to miejsce szczególnie symboliczne — stąd wychodziły kolejne pokolenia polskich pilotów. Tu szkolili się ludzie, którzy w czasie II Wojny Światowej latali na Tiger Mothach i Harvardach. Pokaz SP-YIX w tym miejscu ma wymiar więcej niż tylko lotniczy.

W sierpniu 2024 Harvard 4M SP-YIX pilotowany przez Jacka Mainkę wziął udział w Mazury AirShow na lotnisku Kętrzyn-Wilamowo. Harvard wykonał pokaz indywidualny. Nagrania z pokazu opublikowano na YouTube.

W dniach 15–16 czerwca 2024 Tiger Moth SP-YAA i Harvard SP-YIX wzięły udział w IV edycji Świdnik Air Festival. Obydwa samoloty latały w pokazach indywidualnych, prezentując pełne spektrum szkolenia polskich pilotów z czasów II Wojny Światowej — od biplanowego elementarza, przez który przeszedł każdy kandydat na pilota, po zaawansowany monoplan, który był ostatnim krokiem przed samolotem bojowym.

Świdnik Air Festival należy do kameralnych polskich imprez lotniczych, organizowanych w cyklu dwuletnim.

W dniach 26–27 sierpnia 2023 wszystkie trzy samoloty Latającego Muzeum pojawiły się na Air Show Radom — jednym z największych pokazów lotniczych w Polsce i Europie Środkowej. Tiger Moth SP-YAA, Chipmunk SP-YAC i Harvard SP-YIX latały osobno i w zestawieniu, prezentując ponad osiemdziesiąt lat historii lotniczego szkolenia.

Kulminacją był „Harvard & Orlik Memorial Flight" — formacyjny pokaz Harvarda w towarzystwie szkolno-bojowych TS-11 Iskra. Hołd złożony pokoleniu pilotów, którzy od Tiger Motha do Spitfire'a przeszli całą drogę wojennego szkolenia. Pokaz odnotowały m.in. serwisy Defence24 i The Aviationist.

24 czerwca 2023 kolekcja Latającego Muzeum zawitała do Mielca na VI Podkarpackie Pokazy Lotnicze. Chipmunk SP-YAC i Harvard SP-YIX latały nad lotniskiem, które przez dziesięciolecia było centrum polskiego przemysłu lotniczego. Widok Chipmunka i Harvarda nad mielecką płytą — gdzie przez lata produkowano PZL Mielec — jest zestawieniem historycznym w pełnym sensie tego słowa.

31 sierpnia 2019 na Lotnisku Rzeszów-Jasionka odbyły się Centralne Pokazy Lotnicze z okazji 100-lecia Aeroklubu Polskiego. Tiger Moth SP-YAA i Chipmunk SP-YAC/WD322 były wśród wyróżniających się uczestników uroczystości. Obydwa samoloty mają bezpośredni związek z historią, którą świętowano — latały i szkoliły pilotów w czasach, gdy polskie lotnictwo pisało swoje najważniejsze strony.

Lądowanie Chipmunka po pokazie uwiecznił fotograficznie serwis afterburner.com.pl.

W dniach 16–18 sierpnia 2019 Gdynia po raz kolejny gościła Aerobaltic — jeden z największych pokazów lotniczych nad Bałtykiem. Harvard 4M SP-YIX stanął w szyku z Orlami — cztery samoloty szkolno-bojowe Sił Zbrojnych RP i dwa Harvardy w formacji nawiązującej do tradycji polskiego lotnictwa szkolnego.

Pokaz formacji był kontynuacją udanego debiutu z roku poprzedniego — dwa Harvardy i cztery Orły to obraz, który mówi więcej niż niejedna uroczystość: linia prosta od wojennego szkolenia do współczesnych polskich pilotów wojskowych.

W dniach 8–9 czerwca 2019 Tiger Moth SP-YAA uczestniczył w III edycji Świdnik Air Festival. Pokaz najstarszego latającego samolotu w polskim rejestrze cywilnym na tle nowoczesnych śmigłowców i samolotów bojowych to jeden z bardziej wymownych obrazów polskiej myśli lotniczej — od Tiger Motha do Black Hawka, od 1939 do dziś.

W dniach 25–26 sierpnia 2018 Air Show Radom gościło formację „Harvard Orlik Memorial Flight" — dwa Harvardy i trzy Orliki w jednym szyku, w hołdzie stuleciu polskiego lotnictwa wojskowego. Harvard 4M SP-YIX pilotowany przez Jacka Mainkę był jedną z maszyn tego historycznego pokazu.

Ten sam program, który dwa tygodnie wcześniej zaprezentowano w Gdyni, trafił na Air Show Radom — największy pokaz lotniczy w Polsce. Formacja łącząca zabytkowy samolot szkolny ze współczesnym odrzutowcem szkolno-bojowym była na tej imprezie wydarzeniem bez precedensu.

W dniach 17–19 sierpnia 2018 w Gdyni zadebiutował pokaz „Harvard Orlik Memorial Flight" — historyczny lot formacyjny zorganizowany z okazji 100-lecia polskiego lotnictwa wojskowego. Dwa Harvardy i trzy Orliki — samoloty szkolne z dwóch różnych epok — leciały razem w geście hołdu złożonego polskim pilotom.

Jacek Mainka pilotował Harvard 4M SP-YIX. Pokaz opisał anglojęzyczny serwis The Aviationist jako jedno z najważniejszych wydarzeń całego Aerobaltic 2018. Połączenie historycznego Harvarda z nowoczesnym odrzutowcem szkolnym — jednego rocznika co ich pierwowzory — było pomysłem tak prostym, jak i wymownym.

W dniach 13–14 sierpnia 2018 Tiger Moth SP-YAA i Chipmunk SP-YAC wzięły udział w VIII Nowotarskim Pikniku Lotniczym. Robert Pietracha pilotował Tiger Motha, Jacek Mainka — Chipmunka. Lotnisko Nowy Targ (EPNT) leży u podnóża Tatr — oba samoloty wykonały pokazy indywidualne.

Relację z imprezy z udziałem kolekcji Latającego Muzeum opublikował serwis pikniknowotarski.pl.

O 14:00 w niedzielę 10 września dolecieliśmy z Krzysztofem do Konstancina. North American T-6 Harvard 4M SP-YIX dołączył do reszty moich samolotów — czyli inaczej — jest mój i jest w Konstancinie już. Stoi obok marcowego Harvard IIB G-BBHK, którym w tym roku też wylatalem 10h.

Samolot szkolenia zaawansowanego, używany w Polskich Siłach Powietrznych (we wcześniejszych wersjach, ale różnice znikome) — jest „pod ręką". Jestem trochę przerażony — to jest jednak inna skala, inna liga. Jest to równocześnie po raz pierwszy „teren amerykański". W Europie mamy coś w rodzaju II ligi warbirdów, w Polsce na razie III liga — ale jest „znaczący progress".

Tiger Moth czy Chipmunk — tam są mało znane. T-6 to podstawa i świętość, historia USAF, US Navy, Marines, wyścigi w Reno — to początek poważniejszej rozmowy w tamtym kraju!

Udało mi się polecieć w przedniej kabinie DH60 Moth z 1929 roku. Samolot należy do Malcolma Paula i został odbudowany współcześnie z dostępnych starych części — ale głównie wykonany od nowa z planów. Konstrukcja jest głównie drewniana — nic dziwnego. Cały kadłub, w przeciwieństwie do Tiger Moth, jest z drewna.

Silnik ma korpus z lat 20-tych (tak!), choć niektóre elementy trzeba było zaadoptować z Gipsy Major. Stojące cylindry, brak pokryw zaworowych, ręczne smarowanie mechanizmu sterowania zaworów przed lotem. Otwieranie skrzydeł — piękna sprawa!

W kabinie wielki zegar, prędkościomierz z napisem „Imperial Airways", całkowicie obracany wysokościomierz, wielki mechaniczny „licznik" RPM silnika, busola. Ciśnienie oleju — jedyny przyrząd współczesny. Przyrządów w przedniej kabinie nie ma, przepraszam — jest prędkościomierz na skrzydle. Piękny, wielki, ceramiczny w znacznej części.

Malcolm w kabinie tylnej, Krzysztof w przedniej, ja zakręciłem śmigłem — ucząc się przy okazji innej procedury. Najpierw Krzysztof latał z Malcolmem, potem zamiana i ja ok. 20 min w powietrzu.

Nierzadko zdarza się, żebym wybrał się na film do kina. W środku sezonu, w ładną pogodę — to się nie zdarza! Od reguły są jednak wyjątki. Film Dunkirk. Polecam, choć bezsens i okrucieństwo wojny to nie jest miły temat. Pozwala nam, żyjącym w sumie spokojnych czasach, przeżyć katharsis w zadumie nad losem jednostki podczas wojny.

Tylko, że ja nie mogę oglądać takiego filmu jako film. Sceny lotnicze: ja niestety widzę jak, kto, w jaki sposób. I w ten sposób seans to jest dla mnie raczej „making of..." niż przeżycie z filmem oryginalnym. I jeszcze w przerwach myślę, dlaczego u nas nie można mieć takiego „Spitfire" — czyli Jak-52 — i robić prawdziwe ZDJĘCIA W POWIETRZU?

Pewien polski producent filmowy przekonuje, że współcześnie walki powietrzne robi się wyłącznie „w komputerze". Jak widać — nie. Można zrobić coś porządnie. Samoloty, które grają całkiem główne role — warto zobaczyć. Wspaniałe Spitfire Mk I — odbudowane w UK przez ARCo — i „Buchon" Johna Romain. Miejsce też znane — baza Royal Navy Lee on Solent, znana jako „HMS Daedalus".

Gorący okres w pracy, trudna pogoda, urlopy — czyli tak zwane wyzwania. Jakoś udało się w sobotę, ale w niedzielę zostały już tylko Krzysztof i Auster na pokaz. Boczny wiatr za silny na Tiger Moth.

Fajna jest ta sprawa, że od pewnego czasu mam po prostu dużą frajdę z latania innych. Satysfakcja, że innych to interesuje, że innym wychodzi, że będzie jeszcze ciekawiej.

No właśnie — ciekawiej, może trudniej i bardziej męcząco. Czekają mnie wyprawy do UK — dwie już były, ze cztery się muszą wydarzyć. Czechy również. W lipcu i sierpniu będzie już mniej czasu na imprezy w Polsce, ale trzeba zainwestować w rozwój.

Ciekawe pokazy, oczywiście symbolizują naszą kawaleryjską fantazję. 250 km/h w 2,5-tonowym Harvardzie na wysokości bloków. Ten Harvard to jest jednak wspaniałe urządzenie — i to dobrze dobrane do polskich realiów lotniskowo-pokazowych.

Historyczna formacja wyglądała dość dobrze również. 10 lat pracy, wiele wielu nieprzespanych nocy, właściwie wszystko, co mam — ale jest satysfakcja!

Niespecjalnie lubię modę obowiązku świętowania dat okrągłych. Ale fakt faktem — 10 lat temu zakupiłem T-7230 i „wszystko się zaczęło". Podróż przez czas i przestrzeń jest dalej wielką przygodą, staram się o nowe stare. Po tych 10 latach cieszę się z tych wszystkich lotów-powtórek za sterami Tiger Moth — kiedy za sterami zasiadał Jerzy, pani Jadwiga, pan Tomiczek.

Ostatni miesiąc był bardzo pracowity w hangarze przed kolejnym sezonem. Poza Jerzym — właśnie wyszła jego książka „Ostatni pilot myśliwca" — nie ma już „ekipy z tamtych lat". A powrót do czasów jak się miało dwadzieścia lat jest taką piękną wyprawą.

Nowy sezon się szykuje: Bydgoszcz w WZL2, Milewo, Chełm, Kraków, Piotrków — jak na razie potwierdzone. Za miesiąc decyzje sprzętowe — może dodatkowy samolot dla Latającego Muzeum. Lotniska w Giże i Brzeskiej — początek procesu projektowego. Jest co robić!

W ostatnich dniach grudnia prezent pod choinkę — ładna pogoda. Polatałem DHC-1 Chipmunk trochę. A na koniec: lot Tiger Moth na 15 minut przed zachodem słońca 31 grudnia.

Sezon pokazowy 2016 zakończył się wizytą na Nocy w Instytucie Lotnictwa. Ciekawy był przelot na Okęcie — to samo, co co dzień w pracy, ale jakoś tak inaczej. Ludzi przyszło co niemara.

Dlaczego to wszystko? Pytania widzów: „Tiger Moth to samolot francuski z Pierwszej Wojny Światowej"... Chipmunk — „to czeski Zlin". Wiedza o tym znika, paruje — niewiarygodne dla mnie. Warto mówić: Chipmunk pierwszy raz na „produkcyjnym" Okęciu, gdzie przecież pracował facet, co go zaprojektował.

Maj zgodnie z planem okazuje się pracowity. Na długi weekend Tiger Moth i Auster zostały przebazowane do Jeleniej Góry, aby uczestniczyć w imprezie Rajd Arado. Poza piękną pogodą w obie strony i ciekawą imprezą — pierwszy raz „coś takiego" — jeszcze miły pobyt w Aeroklubie Wrocławskim.

Inna ciekawa wyprawa to pobyt na Air Fair 2016. WZL nr 2 jest gospodarzem tej dorocznej imprezy. Dosłownie wszystko tam, w tym zakładzie, co pokazują wystawcy — interesujące. Po drodze mini-piknik w Milewie EPMX — przesympatyczne miejsce.

Co jeszcze? Ano mamy — nareszcie — oficjalny numer KRS Fundacji Latające Muzeum Polskich Sił Powietrznych: KRS 0000617164.

Dziś już by się nie dało, spadł ponownie śnieg. Ale ładnie odśnieżony pas w Konstancinie trzy dni temu i mamy pierwszy wpis w książkę w 2016. DHC-1 Chipmunk z polskimi znakami SP-YAC wykonał pierwszy lot w tym roku — roku 70-lecia oblotu prototypu tego samolotu.

Nie sądzę, żeby obchody tej rocznicy były takie huczne w naszym kraju, ale warto się „nieznaną" historią Chipmunka chwalić — ładny i znany na Świecie samolot z polskimi korzeniami. Wygrzany olej, silnik ładnie zaskoczył i temperatury były okay, choć oczywiście niskie. Na koniec latania było -4 i „light snow" w ATIS Okęcia. Kiedy chowaliśmy samolot — na skrzydłach zaczęły się pojawiać duże płatki śniegu.

Od przedwczoraj wszystkie trzy samoloty mają ważne papiery. Szykujemy się na dość daleką wyprawę do Jeleniej Góry na Rajd Arado w maju.

Auster już poleciał po zimowej przerwie, czas na Tiger Moth. Z ciekawostek — nowości: Tiger Moth T-7230 ma nowe — stare śmigło. Przywiezione z Anglii, kupione od kolegów-właścicieli Queen Bee. Jest po remoncie.

Wygląda oczywiście lepiej, bardziej autentycznie, od dotychczasowego Hoffmana z lat 90-tych. W 1940 roku samolot miał śmigło De Havilland — ma się rozumieć. Od lat 60-tych śmigieł tego typu zaczęło być mniej niż samolotów i pojawiły się inne rozwiązania.

Czekam na oficjalne potwierdzenie z sądu, że Fundacja Latające Muzeum Polskich Sił Powietrznych ma wpis w KRS. Ogólnie nie lubię fundacji. Widzę jednak, że inaczej się Spitfire'ów czy Hurricane'ów do Polski nie da sprowadzać.

Poza tym nie jest moim celem robienie tego w dalszym ciągu w małej grupie. Raczej odwrotnie — niech będzie organizacja, która umożliwia takie działania większej liczbie sympatyków w różny sposób. Na razie powoli... ale do przodu. Praca nad T-5495 też ruszyła — odbyło się zebranie, skrzydła pojechały do Żywca. Robi się!

Marzenia są takie, żeby mieć bardzo dobrze udokumentowany samolot polski z PSP 1940–47. Teraz zapowiadany numer czwarty stał się faktem — jest zapłacony. Kupiony od Niemca!

Tiger Moth numer seryjny 83228, RAF T-5495, ex-G-AMIU. Powstał, podobnie jak T-7230, w Morris Motors, tylko wcześniej. Już 9 maja 1940 roku dostarczony do 15 MU Wroughton, przekazany na stan 18 maja do bazy RAF Church Fenton.

A od września 1940 roku w tej właśnie bazie rozpoczęto formowanie Dywizjonu 306 — jego pierwszym dowódcą został Tadeusz Rolski. Taki Tiger Moth w bazie służył m.in. do lotów zapoznawczych — więc może, może... Samolot nie jest w stanie lotnym, ale T-7230 był w podobnym stanie zimą 2012/2013.

Bardzo udana impreza! Nareszcie udało się zaprezentowanie trzech samolotów razem w locie na pokazach. Gratulacje dla Krzysztofa za jego pierwszy publiczny pokaz samolotów historycznych — Austera.

Zeszły weekend — odwołany Świdnik. Tak, musimy wszyscy chodzić do pracy też. Z tego samego powodu Kraków na przyszły weekend zapewne się nie uda — to szczególne pokazy, trudne miejsce, trzeba powoli i ostrożnie.

Z nowych miejsc i planów pokazowych — ewentualnie Zamość 16 lipca.

Jest późny wieczór. Patrzę w monitor i powoli składam myśli. Pustka. Odszedł Tadeusz Wier, pilot-instruktor na Tiger Moth, pilot w Dywizjonie 300, pilot fabryczny i ferry — w tym samolotu Chipmunk WD322 w 1951 roku. Jest mi tak smutno.

Spotkaliśmy się trzy razy. Boli, bo mogłem Go odwiedzić w domu w Anglii, ale zawsze coś było innego. Rozmowy telefoniczne dość częste, choć jego głos był coraz słabszy. „To przez bycie instruktorem na Tiger Moth — trzeba było krzyczeć do tej rurki intercomm."

Mój Chipmunk WD322 jest pomalowany na jego cześć. Nasze rozmowy się urwały. Będzie samotno bez nich.

Wszystkie trzy mają odebrane polskie świadectwa. Praca nigdy się nie kończy, ale teraz jestem po „zimowych robotach" i po „robotach papierowych". Czas na WIĘCEJ latania.

10 kwietnia 2015 roku Tiger Moth T-7230 oficjalnie otrzymał polskie znaki rejestracyjne SP-YAA, stając się tym samym najstarszym samolotem wpisanym do polskiego rejestru cywilnego. Egzemplarz, zbudowany w 1939 roku i uczestniczący w szkoleniu pilotów RAF podczas Bitwy o Anglię, od 2007 roku stacjonuje w Polsce. Przez pierwsze lata latał jeszcze na brytejskim znaku G-AFVE — polska rejestracja zwieńczyła jego nowy rozdział jako żywego eksponatu historycznego.

SP-YAA to jedyna latająca maszyna tego typu w Polsce. Rejestracja w polskim lotnictwie cywilnym to symboliczne dopełnienie jego powrotu — samolot, który szkolił pilotów polskich dywizjonów RAF, oficjalnie wrócił do polskiego nieba.

No cóż, „Teraz Polska". Przez osiem lat starałem się nauczyć wszystkiego co potrzebne i pracować z Anglikami. Ale żeby ruszyć dalej — w kierunku dobrego, bezpiecznego, dostępnego i rozwijającego się historycznego lotnictwa u nas — trzeba było zrobić ten krok.

SP-YAC prezentuje się całkiem dobrze na Chipmunk WD322. Widać? Pierwszy DHC-1 na polskich znakach. Wysłałem w Świat pytanie — ciekawe co by powiedział Konstruktor „Jaki" Jakimiuk?

W styczniu udało się wykonać kilka ważnych czynności obsługowych i całkiem sporo latania jak na zimę. Chcę teraz przerejestrować Tiger Motha i Chipmunka na polskie znaki — plan się precyzuje. A może i Spitfire lub Hurricane do Polski w roku 75-lecia Bitwy o Anglię.

DHC-1 Chipmunk będzie bazował w Polsce jako trzeci samolot Latającego Muzeum PSP 1940–47. Krótkie zdanie, ale kryje się za nim 5 lat starań, kosztów, nerwów — i w końcu 5 dni lotu do Polski. Trasa: Wickenby – Enstone – Turweston – Headcorn – Middelburg – Dinslaken – Magdeburg – Zielona Góra – Łódź – Konstancin. Całość 11h39, około 1080 mil.

Najważniejszym dla mnie było spotkanie po drodze z Tadeuszem Wierzbowskim, weteranem z 300 Dywizjonu Bombowego „Ziemi Mazowieckiej". Po wojnie Pan Tadeusz zmienił nazwisko na Wier i pozostał w RAF — latał na wszystkim: Tiger Moth, Vampire, Meteor, Lancaster, Spitfire, Mosquito. Mój Chipmunk jest pomalowany tak, jak samolot RAF WD322, który 31 stycznia 1951 roku Pan Tadeusz zabrał z fabryki i dostarczył do jednostki szkolnej.

22 sierpnia 2013 roku Tiger Moth T-7230 wziął udział w Air Show Radom — jednym z największych pokazów lotniczych w Europie Środkowej. Samolot latał wówczas jeszcze pod brytyjskim znakiem rejestracyjnym G-AFVE. Prezentacja biplanisty z 1939 roku na tle nowoczesnych odrzutowców i akrobatycznych maszyn pokazowych przyciągnęła uwagę publiczności — kontrast epok był jednym z najbardziej wymownych obrazów całego wydarzenia.

Air Show Radom to impulsem, który po raz kolejny potwierdził sens przywiezienia T-7230 do Polski: historyczne maszyny w locie, a nie za szybą muzealną, mają unikalną siłę oddziaływania na wyobraźnię i emocje widzów.